20.09.2004
Korona Sudetów - Góry Wałbrzyskie - Borowa

 

 Borowa (853 m.n.p.m ) inaczej zwana Czarną, jest najwyższym szczytem Gór Wałbrzyskich, które zaliczane są do Sudetów Środkowych.
Sudety Środkowe rozpościerają się na obszarze pomiędzy: Przełęczą Lubawską, podnóżem Grzbietu Lasockiego, Rudaw Janowickich, Przełęczą Domanowską, Przełęczą Międzyleską, podnóżem Masywu Śnieżnika, Gór Złotych i Przełęczą Kłodzką oraz uskokiem sudeckim oddzielającym Sudety Środkowe od Pogórza Sudeckiego.
Skały wspomnianego makroregionu są bardzo zróżnicowane. Zaliczają się do nich prekambryjskie kompleksy sowiogórskie i bystrzyckie oraz znacznie młodsze skały wulkaniczne gór Kamiennych i Wałbrzyskich, a także osadowe różnego wieku.
Góry Wałbrzyskie obejmują: od północnego zachodu Masyw Trójgarbu, od strony południowo- wschodniej Wyżynę Jabłowską, urozmaiconą ostańcowym grzbietem Długiej (658 m.n.p.m). Dalej, patrząc w tym samym kierunku widać stożek Chełmca z charakterystyczną wieżą i krzyżem. Najbardziej wysuniętym w kierunku południowo- wschodnim jest podregion Gór Czarnych z masywem interesującej nas Borowej, czy też Czarnej. Granicę wschodnią stanowi Kotlina Wałbrzyska, a południową Kotlina Kuźnicka.
Status Borowej jako najwyższego szczytu Gór Wałbrzyskich przez wiele lat był zagrożony. Bowiem w skutek pomyłki kartografów Chełmiec został uznany najwyższym szczytem Gór Wałbrzyskich. Na nim to zaczęto próby zagospodarowania, które jednak nie zakończyły się sukcesem.
10 sierpnia 1947 r na szczycie oddano do użytku wyremontowaną wieżę widokową oraz schronisko bez wody, prądu oraz linii telefonicznej. Dodać trzeba, że było to niezwykle kameralne miejsce - przenocować tam mogło maksymalnie 12 osób. Nie przetrwało ono dziesięciu lat - w 1953 zostało zamknięte. W latach późniejszych na szczycie stanął budynek, z którego zagłuszano rozgłośnie radiowe z państw zagranicznych i co ciekawe, Chełmiec został zamknięty dla turystów. W 1957 roku ponownie otwarto schronisko, aczkolwiek wieża widokowa niszczała- między innymi brakowało poręczy i barierek. Powstawały plany budowy wyciągu narciarskiego i trasy zjazdowej, ale nie zostały one zrealizowane, a schronisko zamknięto w 1962 r.
W tym samym roku, 4 grudnia zaczęła pracę telewizyjna stacja przekaźnikowa. W 1978 roku ustawiono na szczycie drewniane, rzeźbione drogowskazy, ławki i stół oraz rzeźbioną antropomorficzną rzeźbę - niestety, w krótkim czasie skończyły one swój żywot w płomieniach pożaru, wywołanego przez turystów. Po wielu zawirowaniach - ogólnie: otwierania, zamykania i zmieniania branży, na szczycie znajduje się odnowiona wieża widokowa (22 m wysokości) , RTON Chełmiec, 45 metrowy stalowy krzyż, poświęcony 23 września 2000 r, oraz stacja Drogi Krzyżowej Górniczego Trudu (droga poprowadzona jest szlakiem zielonym).
Szczęśliwie, niedawno odkryto pomyłkę i Borowa została uznana najwyższym szczytem Gór Wałbrzyskich.
Zbudowana z porfirów (ryolitów), o stromym zboczu (hmm, podchodzenie szlakiem czerwonym z Przełęczy Pod Borową dostarcza niezapomnianych wrażeń, zwłaszcza po deszczach lub opadach śniegu z lekkim oblodzeniem...) Obecnie zalesiona. Tutaj pozwolę sobie na osobistą dygresję - w każdej dostępnej mi literaturze, na wierzchołku występuje punkt widokowy z którego widać okolice Wałbrzycha. Zobaczyć, bynajmniej podobno, można: Śnieżkę, Ślężę oraz Śnieżnik. Kiedy ostatnio byłam na Borowej, a wcale nie było to lata temu, okazało się, że świerki porastające szczyt urosły i zasłoniły widoki. Na samym wierzchołku stoi słupek, czasami widać jakieś pozostałości ogniska, trawka, drzewka i to wszystko. Owszem, kiedy schodzi się do miasta i to jeszcze przy dobrej widoczności, można zobaczyć interesującą panoramę - m.in. na Wałbrzych i Chełmiec - ale raczej nie jest to oczekiwany widok ze szczytu.
Na Borową (Czarną) wejść można z dwóch stron - bezpośrednio z miasta, szlakiem czerwonym lub z Przełęczy Pod Borową, gdzie spotykają się szlaki: niebieski - E-3 Europejski Szlak Długodystansowy, żółty z Jedliny Zdroju oraz czerwony, prowadzący na Borową i dalej, do miasta. Szlaki: niebieski i żółty omijają Czarną.
Jako, że przez wiele lat , za najwyższy uznawano Chełmiec, proponuję zdobyć oba szczyty podczas jednej wycieczki: Lubomin (szlak zielony) - Chełmiec (szlak niebieski) - przejście przez Wałbrzych (szlak niebieski) -Niedźwiadki (szlak niebieski) - Wołowiec (szlak niebieski) - Przełęcz Pod Borową (szlak czerwony) - Borowa (szlak czerwony) - Wałbrzych, dworzec PKP. Trasa bardzo ładna, obfitująca w zwierzątka, niekiedy z rozległymi widokami, bezpieczna ale długa. Innym rozwiązaniem jest miły weekend z bazą w Wałbrzychu i krótkie wypady w okolice.
Zdobycie obydwu opisanych szczytów daje nam pewność, że jeśli w przyszłości kartografowie stwierdzą, ponownie, wyższość Chełmca - zawsze można powiedzieć, w zależności od sytuacji: - "I tak zdobyłem najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich, a nawet dwa".

Gacia